Czechosłowacja chciała Kłodzka

Z Czechosłowacją spory graniczne mieliśmy już krótko po pierwszej wojnie światowej, dotyczyły głównie Śląska Cieszyńskiego, doszło nawet do małej wojny. Po drugiej wojnie światowej, kiedy na nowo kreślono mapy Europy, każdy chciał wyciągnąć jak najwięcej dla siebie (kosztem pokonanych Niemiec).

Ukoronowany lew z dwoma ogonami - symbol Czech i Kłodzka.

Ukoronowany lew z dwoma ogonami – symbol Czech i Kłodzka.

Według postanowień wielkiej trójki, Polska miała w zamian za utracone kresy wschodnie uzyskać zachodnie Pomorze, Ziemię Lubuską i prawie cały Śląsk, a granice miały opierać się na Odrze i Nysie. I tutaj pierwszy problem – której Nysie? Łużyckiej czy Kłodzkiej? Ponoć nawet Polacy na początku byli przekonani, że chodzi o kłodzką, niedowierzając że mogliby dostać uprzemysłowione Sudety. W tym wariancie Wrocław zostałby podzielony na pół, jak Gorlitz albo Cieszyn.

Stanęło jednak na Nysie Łużyckiej. Wówczas głos podnieśli Czesi – owszem, Dolny Śląsk dla Polski, ale Hrabstwo Kłodzkie to już nie Śląsk, więc może by tak Glatz zmienić w Kladsko?

 

Przedwojenna mapa poglądowa Ziemi Kłodzkiej

Przedwojenna mapa poglądowa Ziemi Kłodzkiej

Przed wojną Hrabstwo Kłodzkie (Graftschaft Glatz) było dość jednolite narodowościowo. Mieszkało w nim ok. 180tys. ludzi. Jedynie okolice Kudowy były ostoją dla ludności czeskiej, gdzie kilka wsi tworzyło tzw. czeski zakątek (Bohmische Winkel).

Koniec wojny został w okolicy przyjęty dość spokojnie, front przeszedł daleko. 8 maja do większości miast przyjechali żołnierze Armii Czerwonej aby przejąć władzę, i odbywało się to spokojnie. Urzędy miały pracować normalnie, jedyną różnicą było zwierzchnictwo radzieckiego komendanta. Do napięć zaczęło dochodzić dopiero wtedy, kiedy dotarła wiadomość o tym, że Hrabstwo zostanie oddane Polsce.

Socjalistyczny plakat zachęcający do osadnictwa na ziemiach zachodnich

Socjalistyczny plakat zachęcający do osadnictwa na ziemiach zachodnich

Do napięć doszło nie tylko na linii Niemcy – Polacy, ale też Polacy – Czesi. Kiedy do Kłodzka przyjechał pełnomocnik rządu polskiego, pan Musiał, czekali już tam żołnierze czechosłowaccy. Warto wspomnieć, że Czechosłowacja już po pierwszej wojnie światowej wysuwała wobec Kłodzka żądania terytorialne. Teraz nadarzyła się nowa szansa. Powstały nawet organizacje, jak Komitet Narodowy Ziemi Kłodzkiej (Národní výbor pro uzemí Kladsko), a propaganda zaczęła nawet drukować mapy uzupełnione o Hrabstwo. Głoszono hasła, że jest to naturalne uzupełnienie ich terytorium, a także, że Czechosłowacji się to należy, ponieważ byli pierwszą ofiarą Hitlera, a Hrabstwo zamieszkują Czesi. Faktycznie, tuż po wojnie liczba Czechów w kłodzkich powiatach wzrosła o kilka tysięcy. Celowe przywożenie Czechów? Nie, to kłodzcy Niemcy deklarowali się jako Czesi, mając nadzieję że dzięki temu pozwoli się im zostać. W efekcie tej kuriozalnej sytuacji w wielu miasteczkach i wsiach zaczęły działać czeskie szkoły, do których chodziły dzieci często nieznające słowa po czesku. Do czerwca 1945 dochodziło też do incydentów zbrojnych, a nawet wymiany ognia i przejechania pociągu pancernego. Dopiero po dotarciu w okolicę korpusu Ludowego Wojska Polskiego Czesi przestali wysyłać żołnierzy.

Propaganda przed referendum

Propaganda przed referendum

W odrodzonej Polsce sprawa kłodzka nie była czymś bardzo istotnym, bardziej interesowano się Zaolziem. Proponowano nawet wymianę Zaolzie – Hrabstwo (przy czym najpierw miałby nastąpić szaber urzędowy aby Polacy zyskali najwięcej). Utworzona w Warszawie komisja rzeczoznawców w styczniu 1946 po sugestiach kłodzkich pełnomocników, wysunęła oficjalny postulat do Czechosłowacji o następującej treści: Oddamy Kudowę i okolicę zamieszkaną przez ludność czeską, aż do wododziału, południowo – zachodnie stoki gór bystrzyckich, grupę Śnieżnika i Głuchołazy. W zamian za terytoria na Śląsku Cieszyńskim zamieszkane przez Polaków oraz okolice Jawornika, cele wyprostowania granicy. Propozycja ta była zatem dość niepoważna, Polacy chcieli zatrzymać prawie wszystkie miejscowości Zdrojowe (to wyraźna sugestia polskiej administracji w Hrabstwie, widać się im spodobało 🙂 ) i dostać uprzemysłowione okolice Cieszyna w zamian za Kudowę, Głuchołazy (przebiega przez nie czeska linia kolejowa) i dużo niezamieszkanych gór.

Proponowany przez Polaków podział Hrabstwa

Proponowany przez Polaków podział Hrabstwa

Sprawa została wyjaśniona pod naciskiem ZSRR traktatem dwustronnym w marcu 1947, zostawiającym Hrabstwo Kłodzkie w Polsce. Po kosmetycznych zmianach granicę ustalono ostatecznie w 1958.

źródła: Dzieje Ziemi Kłodzkiej oraz W kraju Pana Boga A. Herzig, M. Ruchniewicz; Vlastivědný sborník Jesenicka

Ten wpis został opublikowany w kategorii Historia, Republika Czeska, Ziemia Kłodzka i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s