Ołomuniecki ratusz – część ludzka

Wiosna ludów odniosła w monarchii austriackiej konkretne skutki (choć wiele z nich zostało dość szybko uchylonych przez nowego cesarza) także w Ołomuńcu. Miastom nadano większą samorządność, dziś powiedzielibyśmy, że doszło do decentralizacji. W XIX wieku tylko cztery miasta korony czeskiej uzyskały przywilej własnego statutu: Praga, Liberec, Brno i właśnie Ołomuniec. Ołomuniecki dokument został nadany 6 września 1850 a następnie potwierdzony w 1866. Dzięki temu miasto mogło samo stanowić prawo obowiązujące mieszczan.

Rynek w drugiej połowie XIX wieku. www.turistika.cz

Rynek w drugiej połowie XIX wieku. http://www.turistika.cz

Zarząd miasta liczył 30 osób, który sprawował władzę przede wszystkim przez Radę Miasta, złożoną ze starosty, jego zastępcy oraz sześciu radnych. Prawo wyborcze przysługiwało osobom starszym niż 24 lata, płacącym przynajmniej 6 złotych podatku oraz spełniającym szereg innych przepisów wyborczych. W efekcie niewiele osób miało głos. Pierwszym starostą wybranym przez miasto był przedsiębiorca Franz Kreimel. Rządził przez 14 lat, ale miasto nie rozwijało się, w przeciwieństwie do innej morawskiej metropolii – Brna. Przyczyną tego była twierdza wokół miasta, która blokowała rozwój przestrzenny miasta. Przepisy obronne wymagały, by każda budowla w pasie pół mili od murów, została w przypadku zagrożenia rozebrana na koszt właściciela.

Pocztówka z 1897. www.fotohistorie.cz

Pocztówka z 1897. http://www.fotohistorie.cz

Następny starosta, dr Karl Schrotter rozpoczął żmudne starania o rozebranie twierdzy, co częściowo mu się udało, ale ‚oswobodzonego’ miasta już nie dożył. W radzie miejskiej zdecydowanie dominowali Niemcy. Wg oficjalnych statystyk stosunek Czechów do Niemców wynosił 1:3, przy czym większość Czechów nie miała praw wyborczych. Do I wojny światowej tylko jeden (!) Czech zasiadał w radzie – od 1878 do 1886 František Stejskal. Miastem w rzeczywistości rządziła jedna partia – Deutsche Liberale Partei, obsadzająca ok. 80% mandatów. Z tego środowiska wywodził się też kolejny starosta – od 1872 był nim Josef von Engel, bankier i handlowiec, na swoje stanowisko wybierany aż sześciokrotnie. Jego największym sukcesem był początek demontażu twierdzy. 5 czerwca 1876 uroczyście uderzył w mury Bramy Grodzkiej. Ostatecznie miasto uwolniło się od fortyfikacji w 1894, kiedy to wypłacono Ministerstwu Wojny odszkodowanie. W ramach wdzięczności imieniem starosty nazwano dzisiejszą Aleję Wolności bulwarem Josefa von Engel.

Kolejny starosta, były wicestarosta, Karl Brandhuber był przez osobę swojej żony spowinowacony z najbogatszą rodziną w mieście – rodziną Primavesi. Jego władza trwała aż do końca Austro-Węgier i charakteryzowała się zdecydowanie proniemieckim kursem. Dochodziło nawet do tego, że miasto wykupywało kamienice tylko po to, aby nie dostały się one w ręce Czechów. Choć w mieście funkcjonowało już kilka czeskich szkół, żadna z nich nie dostawała ani grosza z miejskiej kasy, w przeciwieństwie do szkół niemieckich. Za jego władzy doszło natomiast do rozwoju infrastruktury miasta. Pojawiły się wodociągi i miejska gazownia. Zaczęły jeździć tramwaje i zdecydowanie poprawiła się sytuacja higieny w mieście.

28 października 1918 Ołomuniec stał się miastem czeskim. Nowym zarządem miasta kierował, z ramienia rządu w Pradze, przedwojenny działacz czeski – dr Richar Fischer. Miał zarządzać miastem do wyborów, które odbyły się w czerwcu 1919, w których to pierwszym czeskim starostą został doktor praw, Karel Mareš. W mieście rządzili socjalni demokraci – czescy i niemieccy, ponieważ każda z narodowości głosowała tylko na swoje partie. Co ciekawe, doszło do przewrotu w statystykach – wg nowych w mieście było ponad 60% Czechów, z czego wynika, że część przedwojennych ‚Niemców’ postanowiła w nowych warunkach być jednak Czechami. Wynika to także z licznych w mieście małżeństw mieszanych. Być może mieli poglądy podobne do Szwejkowego porucznika Lukaša, który czeskość uważał za coś w rodzaju tajnego klubu, do którego nie zawsze trzeba się przyznawać :).

Orloj, 1911. www.fotohistorie .cz

Orloj, 1911. http://www.fotohistorie .cz

Mareš starostą był jedynie do 1923. Następnie zastąpił go już wspominany Richard Fischer, który rządził miastem aż do końca republiki w marcu 1939.

na podstawie: Milan Tichák, Vzpomínky na starou Olomouc

Ten wpis został opublikowany w kategorii Miasta, miasteczka, wsie, Morawy, Republika Czeska i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s